Maşın saat 09:40-da müştərinin qapısına çatır, 12:05-də oradan çıxır. Hamı onun gözlədiyini bilir: sürücü, dispetçer, yükləmə briqadası. Maşın iki saatdan çox iş vaxtını itirir. Amma bu vaxtın heç biri hesab-fakturaya düşmür.
Əksər hallarda problem GPS izləmədə deyil. Daşıyıcıların çoxunda bütün maşınlar GPS ilə izlənir. Hərəkət tarixçəsi də artıq telematika sistemində saxlanılır. Problem həmin tarixçənin nəyi göstərdiyində və nəyi göstərə bilmədiyindədir.
Sürətin sıfır olması səbəbi göstərmir
Müştərinin qapısında növbə gözləyən maşınla yanacaq dolduran maşın GPS-də eyni görünür. Qəzaya görə tıxacda qalan maşın da onlardan fərqlənmir. Hər üç halda sürət bir müddət sıfır olur, sonra maşın yenidən hərəkət edir. Amma bu dayanmalardan yalnız biri başqasının səbəb olduğu gecikmədir.
Nəticədə gözləmə vaxtı da digər əl əməliyyatları kimi idarə olunur. Kimsə bunu xatırlayırsa, qeyd edir. Xatırlamırsa, məlumat itir.
Əl ilə
- Maşın müştərinin həyətinə daxil olur
- Sürücü gözləmə barədə qrup çatına yazır
- Dispetçer bunu qeyd edir, ya da unudur
- Ayın sonunda kimsə telematika sisteminə baxır
- Heç kim gözləmənin hansı saatlarının müştəriyə aid olduğunu sübut edə bilmir
- Gözləmə haqqı hesab-fakturadan çıxarılır
Sistemlə
- Maşın geozonaya daxil olanda vaxt hesablanmağa başlayır
- Pulsuz müddət bitəndə dispetçerə xəbərdarlıq gedir
- Artıq gözləmə vaxtının haqqı hesablanır və reysə əlavə olunur
Qırıq xətlə göstərilən addımlar kiminsə məlumatı xatırlamasından asılıdır.
Pul maşın qapıda gözləyəndə itmir. Üç həftə sonra, hesab-faktura hazırlananda itir. Çünki həmin vaxt gözləmə haqqını sübut etmək mümkün olmur.
Hər dayanma üçün dörd sual
Dayanmanın ödənişli olub-olmadığını müəyyən etmək üçün dörd suala cavab lazımdır. Sualların hər biri sadədir. Əsas üstünlük sistemin hər dəfə bu dördünü birlikdə yoxlamasıdır. Heç kimin ayrıca araşdırma aparmasına ehtiyac qalmır.
-
Maşın müştərinin geozonasındadırmı? Hər yükləmə və boşaltma məntəqəsinin ətrafında geozona müəyyən edilir. Maşın bu zonalardan kənardadırsa, dayanma daşıyıcının öz əməliyyatına aiddir: yanacaq, istirahət, tıxac və ya təkər problemi.
-
Həmin müştəri bu reysdə varmı? Maşın həmin gün xidmət göstərmədiyi müştərinin həyətində də dayana bilər. Ünvan və geozona eynidir, amma ödəniş tələb etmək olmaz. Geozonanın mənasını konkret reys müəyyən edir.
-
Yükün çəkisi dəyişibmi? Çəki artırsa, maşına yük yüklənir. Çəki azalırsa, yük boşaldılır. Çəki dəyişmirsə, maşın çox vaxt yüklə bağlı olmayan səbəbdən gözləyir.
-
Müqavilə nəyə icazə verir? Hər müştərinin müqaviləsində pulsuz gözləmə müddəti ayrıca göstərilir. Yükləmə və boşaltma üçün bu müddətlər fərqli ola bilər. Yalnız pulsuz müddəti keçən hissəyə görə ödəniş tələb etmək olar.
Gözləmə haqqını saat yox, müqavilə müəyyən edir
Daşıyıcılar bu problemi Excel-də həll etməyə çalışanda çox vaxt bir məqamı nəzərdən qaçırırlar. Gözləmənin öz-özlüyündə uzun və ya qısa olması əsas deyil. Əsas məsələ onun konkret müştəri ilə razılaşdırılmış müddəti keçib-keçməməsidir.
Bir müştəridə iki saat gözləmə pulsuzdur. Digər müştəridə eyni iki saatın bir saat yarımına görə ödəniş tələb edilə bilər. GPS məlumatı bu fərqi bilmir.
| Dayanma | GPS nə göstərir | Nəyi hesab-fakturaya əlavə etmək olar |
|---|---|---|
| Müştərinin qapısında növbə | Sürət 0 · 2 saat 25 dəq | Pulsuz müddətdən artıq 25 dəqiqə |
| Yanacaq doldurma | Sürət 0 · 20 dəq | Heç nə |
| Bu reysə aid olmayan müştərinin həyəti | Sürət 0 · 15 dəq | Heç nə |
| Sürücünün istirahəti | Sürət 0 · 30 dəq | Heç nə |
| Pulsuz müddət ərzində boşaltma | Sürət 0 · 1 saat 45 dəq | Heç nə |
Nümunə rəqəmlərdir. Beş dayanmadan yalnız biri ödənişlidir. GPS sistemi isə beşini də eyni formada göstərir.
Gözləmə haqqını sübut etmək lazımdır
Müştəri gözləmə haqqına etiraz edəndə adətən eyni sözü deyir: “Biz sizi o qədər gözlətməmişik.”
Bu zaman daşıyıcıya təkcə saat sayı kifayət etmir. Maşının nə vaxt gəldiyini, nə vaxt çıxdığını və hansı geozonada dayandığını göstərmək lazımdır. Yükün çəkisinin nə vaxt dəyişdiyi də görünməlidir. Bütün məlumatlar hadisə baş verən anda qeydə alınmalıdır. Sonradan çat yazışmalarından bu tarixçəni bərpa etmək etibarlı yol deyil.
Sübutlarla birlikdə saxlanan gözləmə haqqını bir dəqiqəlik söhbətlə əsaslandırmaq olar. Təkcə məbləğ saxlanılıbsa, söhbət çox vaxt həmin sətrin hesab-fakturadan silinməsi ilə bitir.
Hansı hallarda belə sistem qurmağa dəyməz?
Biz bu sistemləri hazırlayırıq. Amma üç vəziyyətdə proqram hazırlamaqla başlamağı düzgün hesab etmirik:
- Müqavilədə pulsuz gözləmə müddəti göstərilməyibsə. Razılaşdırılmamış haqqı heç bir proqram tələb edə bilməz. Əvvəlcə müqaviləyə müvafiq bəndi əlavə edin. Bunun əlavə proqram xərci yoxdur və əsas dəyər də buradan yaranır.
- Yükləmə və boşaltma ünvanları sabit deyilsə. Geozona təkrarlanan ünvan üçün məna daşıyır. Hər gün başqa ünvana yük çatdıran daşıyıcı üçün sabit zona müəyyən etmək çətindir. Bu halda dörd sualdan ibarət yoxlama öz mənasını itirir.
- Gözləmə həqiqətən nadir baş verirsə. Maşınlar pulsuz müddəti demək olar ki, keçmirsə, əlavə gəlir sistemin xərcini ödəməyəcək. Qərar verməzdən əvvəl bir ay gözləmə vaxtını əl ilə hesablayın.
Haradan başlamaq lazımdır?
Hesab-fakturadan yox, ölçmədən başlayın. Bir aylıq telematika tarixçəsini götürün. Ən böyük beş müştərinizin müqaviləsindəki pulsuz gözləmə müddətlərini də toplayın. Sonra neçə saatın bu müddətləri keçdiyini əl ilə hesablayın.
Alınan rəqəm sistemin iqtisadi əsasını göstərəcək. Məbləğ kiçikdirsə, bunu əlavə xərc çəkmədən öyrənmiş olacaqsınız. Məbləğ böyükdürsə, ilk hansı prosesi avtomatlaşdırmaq lazım olduğunu biləcəksiniz. Bütün əməliyyatlar üçün böyük sistem qurmaq əvəzinə yalnız gözləmə vaxtından başlaya bilərsiniz.
Şirkətinizdə hansı vəziyyətin olduğunu çox vaxt bir görüşdə müəyyən edə bilirik. Problem proqramda yox, müqavilələrdədirsə, bunu da açıq deyirik.
Bu yazının arxasındakı layihələr
-
Sahil Transport
Logistika · Avtopark data platforması
-
ATLAS BIP Logistics ERP
Logistika · TMS və ERP məhsulu
Bu sahədə nə qururuq
-
Logistika proqramları və TMS
Nəqliyyatın idarə edilməsi, avtopark telematikası, logistika ERP-si və sürücü tətbiqləri hazırlayırıq. Buraya CMR, e-qaimə və AYNA sənədləri də daxildir.
-
Data, BI və proqnozlaşdırma
Power BI dashboard-ları, data inteqrasiyası və verilənlər anbarları, telematika data platformaları, proqnozlaşdırma və maşın öyrənməsi.