ERP seçən şirkətlər adətən məhsulları funksiya siyahısına görə müqayisə edir. Halbuki bu siyahı qərar verməyə ən az kömək edən sənəddir.
Seçim siyahınızdakı ciddi ERP sistemlərinin demək olar ki, hamısı əksər suallara bəli deyəcək. Bir neçə valyuta ilə işləyir? Bəli. Təsdiq zənciri var? Bəli. Telefonda işləyir? Bəli. Cavabların hamısı doğru ola bilər. Amma bu cavablar hansı sistemin bir ildən sonra da uğurla işləyəcəyini göstərmir.
Layihənin taleyini çox vaxt çatışmayan funksiya həll etmir. Əsas məsələlər başqadır: məlumatların köçürülməsi, əməkdaşların sistemi mənimsəməsi və fikir ayrılıqlarını kimin həll etməsi.
Verilməli doqquz sual
Bu sualları hər təchizatçıya görüş zamanı verin və cavabları yazın. Üçüncü suala çatanda aralarındakı fərqlər artıq görünməyə başlayacaq.
-
Hansı məlumatları təkrar yazmaqdan qurtulacağıq? Yeni sistem sizə əvvəldən olmayan məlumatı vermir. Eyni məlumatı neçə dəfə yazdığınızı azaldır. Hansı işin aradan qalxacağını heç kim deyə bilmirsə, çox güman, heç nə dəyişməyəcək.
-
Bunu bizim məlumatlarımızla göstərə bilərsiniz? Demo məlumatları məhsulun üstünlüklərini göstərmək üçün hazırlanır. Öz real sənədlərinizdən üçünü göndərin və sistemdə necə işləndiyini izləyin. Təchizatçılar arasındakı fərqi ən tez bu sınaq göstərir.
-
Mövcud mühasibat sistemimiz necə olacaq? Əsas uçot sistemi kimi qalacaq, yoxsa əvəz ediləcək? Hansı məlumatlar, hansı istiqamətdə və nə qədər tez-tez paylaşılacaq? Burada qeyri-müəyyən cavab layihənin ən bahalı naməlum riskidir.
-
Proseslərimizin hansına bu sistem uyğun gəlmir? Hər şeyin uyğun gəldiyini deyən təchizatçı proseslərinizi kifayət qədər araşdırmayıb. Yaxşı cavab uyğun gəlməyən iki-üç prosesi və alternativ həlli göstərir. Bu, zəiflik yox, peşəkarlıq əlamətidir.
-
Kim nəyi təsdiqləyir və təsdiq harada saxlanılır? Bir çox şirkət ERP-ni çat üzərindən aparılan təsdiqlərdən qurtulmaq üçün alır. Təsdiq zənciri sistemdə yoxdursa, həmin yazışmalar davam edəcək.
-
Əməkdaş bu əməliyyatı iyirmi saniyəyə edə bilər? Anbarda ayaqüstə, telefonda və bir əllə yoxlayın. Yavaş sistemdə məlumatlar günün sonunda yaddaşdan daxil edilir. Nəticədə rəqəmlər yenə real hadisələrə yox, yaddaşa əsaslanır.
-
İkinci ayda bizi nə gözləyir? Hamı sistemin istifadəyə veriləcəyi günü planlaşdırır. Altıncı həftədə təlimçi getmiş, əməkdaşlar yorulmuş və köhnə Excel cədvəli hələ kompüterdə qalmış ola bilər. Həmin vaxt kimin dəstək verəcəyini soruşun.
-
Üç ildən sonra ayrılsaq, məlumatlarımızı necə götürəcəyik? Məlumatları hansı formatda ixrac edə biləcəyinizi və öz verilənlər bazanıza çıxış imkanını soruşun. Cavab çox vaxt seçimi dəyişmir. Amma təchizatçının yanaşması gələcək əməkdaşlığın necə olacağını göstərir.
-
Ayın son günündə problem yarananda kim cavab verəcək? Ay sonunda sistemin yükü artır və səhvlər daha baha başa gəlir. Dəstək verəcək şəxsin adını, iş saatlarını və bu saatlardan kənarda nə baş verəcəyini soruşun. Cavabı müqaviləyə daxil edin.
Narahatlıq yaratmalı dörd cavab
Bu cavabların heç biri mütləq yalan deyil. Hamısı məntiqli səslənir. Amma hər biri vacib bir məqamı gizlədə bilər.
| Eşitdiyiniz cavab | Nə mənaya gələ bilər? | Ardınca nə soruşmalı? |
|---|---|---|
| “Hər şeyi tənzimləmək mümkündür.” | Tənzimləmə əlavə işdir və bunun xərcini kimsə ödəməlidir | “Kim tənzimləyəcək və neçə gün çəkəcək?” |
| “Məlumatları layihənin sonunda köçürəcəyik.” | Layihənin ən riskli hissəsi hələ planlaşdırılmayıb | “Əvvəlcə öz məlumatlarımızla sınaq köçürməsi edə bilərik?” |
| “Bəli, bu funksiya var.” | Funksiya gələcək planlarda ola bilər və ya yalnız nəzəri cəhətdən mümkündür | “Bunu indi bizim sənədlərimizlə göstərə bilərsiniz?” |
| “Sizin proseslər standart deyil.” | Bəzən doğrudur, bəzən problem proqramın özündədir | “Hansı hissə fərqlidir və bizim kimi şirkətlər bunu necə həll edir?” |
Demo onların, real sınaq sizin üçündür
Demo əvvəlcədən hazırlanmış təqdimatdır. Məlumatlar seçilib, addımlar məşq edilib, çətin hallar isə kənarda qalıb. Siz yalnız proqramın əlverişli şəraitdə nə edə bildiyini görürsünüz.
Real məlumatlarla sınaq isə fərqlidir. Təchizatçıya öz qeydlərinizi verirsiniz: müştərilər, məhsullar və ilkin qalıqlar. Sonra sistemin bunları necə qəbul etdiyini izləyirsiniz. Belə sınaq məlumat köçürməsinin real vəziyyətini göstərir. ERP layihələrinin uğursuz olduğu əsas mərhələlərdən biri də məhz məlumat köçürməsidir.
Özünüzə verməli olduğunuz üç sual
Təchizatçı seçimi məsələnin yalnız yarısıdır. Doqquz sualı verməzdən əvvəl bu üç suala şirkət daxilində cavab tapın. Qərarı nəticədə həmin sistemlə işləyəcək əməkdaşlarla birlikdə müzakirə edin.
- Qərarı kim verir? Satış və maliyyə şöbələri endirimin necə tətbiq olunacağı barədə razılaşmırsa, son qərarı bir nəfər verməlidir. Belə şəxs yoxdursa, layihə məhz həmin mübahisədə dayanacaq. Heç bir proqram bu problemi öz-özünə həll etməyəcək.
- Kimin işi çətinləşəcək? Belə əməkdaş həmişə tapılır. Çox vaxt bütün məlumatları indiyə qədər yaddaşında saxlayan şəxs olur. Onun narazılığı sadəcə müqavimət deyil. Həqiqətən nəyisə itirir. Bunu əvvəlcədən qəbul etmək sonradan yaranacaq xərcləri azaldır.
- Nəyi dəyişməyə hazırıq? Mövcud vərdişlərinizə tam uyğun gələn, amma heç nəyi dəyişməyən sistem sizə inkişaf gətirməyəcək. Dürüst cavab heç nəyi dəyişmək istəmədiyinizdirsə, yeni sistem almayın. Bir illik vaxtınıza qənaət edəcəksiniz.
Təchizatçı ilə ilk görüşdən əvvəl
Əvvəlcə bir səhifə hazırlayın. Texniki tələblər yox, real iş proseslərini yazın. Komandanız hansı sözlərdən istifadə edirsə, həmin sözlərlə təsvir edin. Hər prosesin yanında məsul şəxsin adını qeyd edin.
Sonra şirkətinizə həqiqətən məxsus olan üç-dörd prosesi seçin. Bunlar standart qaydada görülsə, sizi zəiflədəcək işlərdir. Görüşdə vaxt ayırmağa dəyən əsas proseslər də bunlardır. Qalan işlər standartdır və seçim siyahınızdakı məhsullar onları yerinə yetirə bilir.
Təchizatçılarla danışmazdan əvvəl həmin siyahıya ikinci rəy almaq istəsəniz, bunu sizinlə müzakirə edə bilərik. Nəticədə yeni sistemə ehtiyacınız olmadığını görsək, bunu da açıq deyəcəyik.
Bu yazının arxasındakı layihələr
Bu sahədə nə qururuq
-
ERP və biznes idarəetmə sistemləri
Ticarət, distribusiya və xidmət şirkətləri üçün ERP sistemləri hazırlayırıq. Sistemlər satış, anbar, maliyyə, əmək haqqı və təsdiq proseslərini əhatə edir. 1C və e-qaimə ilə inteqrasiya olunur.
-
Data, BI və proqnozlaşdırma
Power BI dashboard-ları, data inteqrasiyası və verilənlər anbarları, telematika data platformaları, proqnozlaşdırma və maşın öyrənməsi.